Categorie: Podiumkunsten

Je kan er de laatste tijd in comedyland niet naast kijken. Overal vind je de aankondiging van een toekomstige show van Alex Agnew in Afas Dome. Alle mogelijke media o.a. flyers, posters, website schakelt hij in voor dit doel. Ook in CC Strombeek waar hij twee avonden optrad met An evening with Alex Agnew lag er op ieder zitje een aankondiging. Nochtans heeft An Evening with Alex Agnew me niet verleid om tickets voor Afas Dome te kopen. Dat is mijn aanvoelen. Toch moet ik bekennen dat vele toeschouwers wel gretig tot handenklap overgingen.  Smaken verschillen nu eenmaal!

Wat ik niet zag zitten, waren zijn grappen over Gaza. Na de talloze beelden van dode burgers in Gaza en de Westelijke Jordaanoever, na de waanzin van de bombardementen is het riskant om hier humor over te maken. De drempel was naar mijn gevoel dan ook overschreden. Ook de clichés over oudere en dus – naar Agnews gevoel – trage mensen vond ik vernederend. De seksueel appetijtelijke vriendinnen van zijn dochter en de wonderen van medicatie voor zijn zwaarlijvigheid zijn actuele items, maar Agnew kreeg ze niet door mijn strot. Ten slotte was het drie kwartier lang luisteren naar zijn belevenissen en tranenvloed als gast van Het Huis, de Vlaamse documentaire van programmamaker Eric Goens. De minutenlange emotionaliteit bij het verslag van deze uitzending stond in schril contrast met de vernederende grappen in de eerste helft van het comedyspektakel. Meer nog, het was herhaling van iets wat via VRT-max nog te zien is.

Sorry, maar ik werd niet geraakt door An evening wit Alex Agnew. Voor mij even geen Afas Dome.

Choreograaf en regisseur Wim Vandekeybus maakte met de dansvoorstelling Void een nieuwe productie voor Ultima Vez. Dat is een gezelschap waarvan elke nieuwe creatie op mijn verlanglijstje staat. En dat was ook zo met Void.

De titel kan in het Nederlands gelezen worden als leegte en dat is precies waar Vandekeybus van vertrok. Hij puurde niet uit een bestaand verhaal als inspiratie voor dit werk, maar vertrok vanuit het niets, uit de leegte. Hij vroeg aan elk van zijn dansers om een outcast te bedenken. Figuren zoals een autistische broer, een oma-globetrotter, een eenzaat… werden gesuggereerd. Zo groeide, zonder voorafgaande tekst vanuit de leegte een invulling en samenspel. De krachttoer van Void is dat de verscheidenheid aan figuren geen chaos oplevert op het podium, maar wel harmonie.

Zoals gewoonlijk laat Vandekeybus  zijn dansers fysiek risicovolle bewegingen uitvoeren. Dat is mooi maar soms adembenemend voor de toeschouwers. Ook in deze voorstelling viel die keuze van de choreograaf op. Hij verantwoordt dit in een interview als volgt: ‘Ik eis niets gevaarlijks, maar ik praat met hen, inspireer, motiveer. Dan verleggen ze hun grenzen zonder angst.’

De voorstelling Void raakte het aanwezige publiek enorm. Een staande ovatie was de terechte waardering voor de dansers, maar ook voor de aanwezige choreograaf en regisseur.

Zoë Demoustier, een in Brussel gevestigde choreografe en performer, maakte de dansvoorstelling Hear the Silence. Zeven dansers en geluidsontwerpers Rint Mennes en Willem Lenaerts staan samen op het podium. Ook danser Misha Demoustier is verantwoordelijk voor de sound design.

De voorstelling heeft als uitgangspunt La Valse, een uit het interbellum daterende compositie van Maurice Ravel. De wals was in de 19de eeuw het symbool  van de Europese elite en het welvarende Europa en bleef dit tot aan de Eerste Wereldoorlog. De toenmalige val van de Oostenrijkse-Hongaarse monarchie maakte een einde aan de romantische, Weense symboliek van de wals. Ravel nam in La Valse die drastische machtsherschikking op mondiaal vlak op. De perfecte ritmiek en maat, typisch voor de wals brokkelt bij hem fragmentarisch af.

In Hear the Silence gebruikt Zoë Demoustier net de ommekeer als startpunt van  een choreografische en muzikale zoektocht naar nieuwe dansstructuren. Geluid, muziek en dans verklanken en tonen de gevolgen van de mondiale chaos: de opkomst van uiterst rechts, de toenemende militaire krachtmetingen, de hedendaagse technologische versnelling… Je hoort overweldigende, ritmische beats, overdonderende, repetitieve geluiden en dan ben je getuige van overheersende stilte. Met die plotse stilte is Hear the Silence als dans- en muziekproductie een zoektocht naar veerkracht en hoop, naar het verlangen om door te gaan.

 

In 1998 regisseerde Luk Perceval Voor het pensioen van Thomas Bernhard met de toenmalige Blauwe Maandag Compagnie. Nu herneemt Tom De Wispelaere als regisseur van het Toneelhuis en voormalig lid van Olympique Dramatique dit toneelstuk over ex-nazi’s, de familie Höller, die lang na WO II nog ieder jaar de geboortedag van Heinrich Himmler viert op 7 oktober. Himmler was in het Duitse kamp de machtigste man na de Fürher zelf. Het wordt een bot verjaardagsfeest dat uitmunt door mensenhaat (Jodenhaat) en heimwee naar geweld. In die zin is een vergelijking mogelijk met de actualiteit hoewel het niet de bedoeling was van De Wispelaere om te actualiseren. Het publiek heeft de vrijheid om ermee te doen wat het wil.

Drie acteurs schitteren in hun retoriek. De oudste broer en gewezen kampcommandant, Rudolf Höller (vertolkt door Pierre Bokma) geniet nog altijd van zijn kortstondige ontmoeting met Himmler. Hij staat aan de vooravond van zijn pensioen. Dat er spoedig een einde komt aan zijn rechterlijke functie maakt hem vleugellam en dat haat hij. Hij onderdrukt de oudste zus Vera (Katelijne Damen) en misbruikt haar seksueel. Op het verjaardagsfeest van zijn uitverkoren leider Himmler, kleedt zij  hem in SS-outfit. Zijn kapsel lijkt op dat van Hitler, zijn stem is dwingend en vernederend als hij zich richt tot de jongste zus Clara (Tiny Bertels). Zij is de socialiste, gekluisterd na een bombardement van de V.S. aan de rolstoel. Door haar belezenheid is zij de nuchtere, de meest onderlegde, maar zij zwijgt. Rudolf ergert zich aan haar luisterende rol. De toeschouwers echter appreciëren haar ‘sprekende’ mimiek. De drie personages wonen al jaren ondergedoken en het is enkel zus Vera die van het begin tot het einde een lofzang houdt op het gezellige familieleven van de Höllers. Ze gelooft rotsvast in de familieband. Ze realiseert zich niet dat ze een dysfunctionele familie zijn.

Voor het pensioen is een bitter verhaal maar ook een tijdloos verhaal. De drie acteurs schitteren in hun retoriek. Het publiek blijft luisteren naar excessen van het nazisme. In een recensie uit De Tijd schrijft Klaas Tindemans terecht over de actualiteit van het werk: ‘Het toneelhuis maakt er geen geheim van dat ze Voor het pensioen zien als een waarschuwing voor de dreigende politieke duisternis in het Europa van de zogenaamde patriotten.‘

Shakespeare schreef indrukwekkende tragedies, maar ook komedies zoals Een midzomernachtsdroom. Muziektheater Transparant, Casco Phil Ensemble en de acteurskoppels Peter Van den Begin & Tine Reymer, Koen De Graeve & Ariane van Vliet maakten er een eigentijdse versie van. En wat voor een! Maar het was Tom Goossens die de teksten schreef. Hij deed dit zoals grootmeester Shakespeare in vijfvoetige jamben.

Wat het publiek ziet, is een remake van het tragisch liefdesverhaal Pyramus en Thisbe; een verhaal over ongenoegen, jaloezie en verwarring. Tom Goossens bewerkte het tot een slapstickversie. Zo zie je Tine Reymer als volle maan of zoals ze zelf zegt: ‘ne grote rol waarmee ge fel kunt stralen’. Peter Van den Begin acteert niet alleen grandioos als muur, maar hij worstelt ook met muziekpupiters en bootst hilarisch een groot orkestleider na. Ariane van Vliet sterft minutenlang een glansrijke dood op scène en tussen het publiek. Koen De Graeve schittert in een prachtige bruidsjurk als hij in de huid van Thisbe kruipt. Niet enkel de acteurs beleven zichtbaar plezier aan dit slapstickoptreden. Ook de muzikanten van Casco Phil krijgen replieken en net als bij grootmeester Shakespeare wordt de vierde wand meermaals doorbroken. Zo baant Ariane van Vliet zich een weg kruipend over de zitjes in de zaal terwijl ze in jambische tekst fulmineert dat dit niet zo eenvoudig is als het lijkt.

En natuurlijk wordt er gezongen in koor. Ook dat relateert naar de klassieke theaterstukken waar koorleden met zang commentaar gaven. Het muzikale talent van Tine Reymer als soliste en de operatonen van Ariane van Vliet maken grote indruk.

Voor mij was het anderhalf uur genieten van komisch toneel en prachtige muziek. Maar ik was niet alleen, want met een minutenlange staande ovatie toonden de toeschouwers hun uitzinnige waardering.

In de zaalshow Twee procent bewijst Bas Birker opnieuw waarom hij tot de scherpste stand-upcomedians behoort. Hij observeert zijn publiek van bij het begin van de voorstelling want hij zit in de zaal voor alles aanvangt. Hij spreekt in een aanstekelijk tempo zodat je van de ene grap in de andere tuimelt. Hij fileert de kleinste ergernissen tot herkenbare, lachwekkende momenten. En een van zijn grootste kwaliteiten is de vanzelfsprekende interactie met de toeschouwers: Birker luistert echt, improviseert snel en gevat en precies dat maakt hem uniek.

Het resultaat is dat Twee procent een energieke, hartverwarmende show is die nooit zwaar op de hand wordt. Om eerlijk te zijn: wat doet het goed om in deze akelige tijden van spanning, oorlog en geweld even te kunnen lachen.

Sofie Lemaire, Radio1-presentatrice van De wereld van Sofie heeft met de voorstelling Sofie verzint het niet een overstap gemaakt naar het theater en dat werd een geslaagde zijsprong. Sofie studeerde Woordkunst aan het Herman Teirlinck Instituut en dat laat zijn sporen na in haar eerste theatershow.  Ze is een verrukkelijk vertelster met een helder taalgebruik. Ze voelt zich thuis op het podium: danst, dwaalt rond, legt rondjes af terwijl ze tegelijk een heus rariteitenkabinet presenteert.

Haar show is geen lezing maar een opeenvolging van anekdotes over gestoorde of bizarre mensen. Zo is er het verhaal van de teennagelverzamelaar Pablo Picasso, de konijnenbarende Mary Toft of Mozart met zijn voorliefde voor obscene taal, de door inteelt getekende stamboom van de Habsburgers, de bouwwoede en waanzin van koning Ludwig II van Beieren, de lugubere dood van Willem de Veroveraar… Hoe gek het vertelsel ook klinkt, het wordt geen uitlachvoorstelling. Het gaat telkens om gewone mensen, zoals jij en ik. Alleen waren ze maf, gek of creatief geniaal. Nooit was een geschiedenisles dan ook zo boeiend en tegelijk onbekend.

De laatste vertelling is echt de kers op de taart. Sofie Lemaire neemt plaats in een tuinstoel waaraan witte ballonnen vastgemaakt zijn. Die rekwisieten zijn de ingrediënten van het verhaal Lawnchair Larry Flight. De Amerikaanse waaghals, Larry Walters maakte in 1982 een vlucht van drie kwartier in de ruimte. Gezeten in een tuinstoel klom hij met  de aandrijving van 42 heliumballonnen  tot 5000 meter hoogte in de ruimte. Tijdens die tocht lag hij zelfs op ramkoers met twee vliegtuigen. En hij landde veilig! ‘Onwaarschijnlijk’, denk je?! Neen hoor, google maar eens op zijn naam en trouwens Sofie verzint het niet.

Kamp ontstond als theatervoorstelling uit de coproductie van Het Kwartier en Theater Arsenaal en schetst een duister, ahistorisch beeld van vijf mensen. Ze zijn opgesloten in een kamp in afwachting van de overbrenging naar een meer humane kolonie. De kampbewoners hebben niet het recht om hierover vragen te stellen. Wanneer ze zullen vertrekken, waar de nieuwe woonplaats zich bevindt; het blijft voor hen koffiedik kijken. Daarom is het kamp in feite een ahistorische metafoor voor elk kamp: een concentratiekamp, een vluchtelingenkamp, de vluchtplaats van asielzoekers…

Over het leven in het kamp zal een regisseur (vertolkt door Zouzou Ben Chikha) in zeven haasten een documentaire maken. Die zal een onjuist portret tonen van de kampplaats. Zo wordt de onmenselijke leefplek een vrolijke picknickplaats. Een ander verdoezeld probleem is de foute verklaring van de verdwijning van een van de kampbewoners. Hij zou zogezegd zelf naar de betere woonplek zijn gevlucht. Tinne Embrechts die de rol van zijn echtgenote vertolkt, zet alles op alles om te vernemen waar haar man gebleven is. Embrechts is vooral bekend om haar luchtiger optredens. Nu vertolkt zij een vastberaden vrouw en die rol siert haar. De toeschouwers weten echter meer dan de vrouw, want ze zagen de executie van de man door een van de kampbewoners.  En dan is er de kampoudste, die verantwoordelijk is voor het mentale welzijn van haar kampgenoten. Tania Van der Sanden neemt die rol met verve op. Als oudste kent ze de realiteit, maar moet die voortdurend goedpraten. Maar hoe houdt ze dat vol in een plek waar de grens van het menselijke continue wordt overschreden?!

Het stuk eindigt beklemmend. Tania Van der Sanden zit vooraan op het podium, gekleed in strak, haast militaire outfit. We maken een rechtszaak mee waarin de voormalige kampoudste als enige overlevende vragen beantwoordt over het kampleven. Haar slotbetoog kan samengevat worden in de frase: ‘wij wisten het eigenlijk niet!’  Dat zet de toeschouwers aan tot nadenken.  Hoeveel willen wij vandaag weten, hoever willen wij kritisch zijn over de actuele, bedreigende politieke beslissingen? Of weten we er eigenlijk niets?!

Adam en Eva zeggen sorry is een voorstelling waarin Tom Van Dyck en Alice Reijs samen op de scène staan. En dat doen ze voor het eerst, hoewel ze sinds lang een acteurskoppel zijn in het echte leven. Ze brengen samen een huwelijksdrama op de planken gebaseerd op het oudste Bijbelse verhaal waarin de verleiding voor de  appel een einde maakte aan het geluk in het hof van Eden.

In de voorstelling wil het koppel weten wie na het appelincident de verantwoordelijkheid draagt voor de chaos in onze samenleving. Met andere woorden: wie veroorzaakte oorlogen, klimaatverloedering, sociale ongelijkheid, dictaturen…  Een rechtszaak zal dat beslechten. Ze verschijnen er in veelzeggende outfit. Adam draagt een zakelijk pak en beticht zijn eega van poging tot doodslag, want hij kreeg een appel naar zijn hoofd gegooid.  Eva straalt in een modieuze jurk met vuurrode hartjes. Ze is vurig van tong en beschuldigt Adam van emotionele verwaarlozing. Het decor is niet dat van een doorsnee rechtszaal. Integendeel! Een stelling is voorzien van een veertigtal schelphoorns en daarnaast valt een grote drukknop op. Die rekwisieten zijn functioneel tijdens de juridische pleidooien van Adam en Eva. Een rechter ontbreekt op scène, maar is wel aanwezig met de off screen stem van Koen De Graeve (die trouwens de regie deed). Niet zonder moeite probeert de rechter de beledigingen van de echtelieden in goede banen te leiden. De schelphoorn uit het decor zouden daarvoor een ideale geluidsversterking zijn. Als de wederzijdse beschuldigingen te gortig worden, kan elke partij met een druk op de knop de verwijten stoppen. Kortom, kledij, decor en stem passen perfect bij het proces dat gevoerd wordt.

Toch komen beide partijen op het einde tot een wederzijds sorry en dat zorgt ervoor dat het publiek met een goed gevoel de theaterzaal verlaat. Nog een weetje: Van Dyck en Reijs werken aan een huwelijkstrilogie op de planken en Adam en Eva zeggen sorry is daarvan deel 1. Ik durf nu al te voorspellen dat de twee andere verhalen even sterk gesmaakt zullen worden.

Nieuwe cabaretiers ontdekken is altijd verrassend. En dat was het ook met de solovoorstelling Ik had eigenlijk nee moeten zeggen van Maarten Westra Hoekzema in CC Strombeek.

Zijn cabaret is eigenlijk een netjes gestructureerd verhaal. Maarten wordt vader  op iets gevorderde leeftijd en dat heeft gevolgen. Is hij klaar voor het vaderschap? Verdient hij voldoende met zijn solotheater? Hoe vertelt hij aan familie en vrienden – zoals de luidruchtige Bart en de non-binaire René –  dat er een baby op komst is? Hoekzema vertelt magistraal hoe hij elk van die uitdagingen aanpakt. Hij doet dat als begenadigd verteller met uitgesproken lichaamstaal (namelijk een dialoog met zijn buikvet) en interactie met het publiek (als toevallig de beltoon van een gsm rinkelt). Zo houdt hij de aandacht van het publiek vast. De kers op zijn taart is dat hij alle anekdotes uit zijn verhaal afsluit met: ‘Toen had ik eigenlijk nee moeten zeggen.’

Laat dat  je voornemen niet zijn. Zeg ja en ga zeker naar deze prettig gestoorde cabaretmonoloog.