Maand: mei 2026

Hugo Claus schreef in 1988 de monoloog Gilles!. Hij maakte dit werk speciaal voor de grootmeester van het theater, Jan Decleir. Die trok toen naar de theaterzalen met een urenlange monoloog, geregisseerd door Claus zelf.

37 jaar later acteert Decleir in een remake van de monoloog. Die ingekorte versie kadert in Bye Bye Bourla, een festival van het Toneelhuis naar aanleiding van de restauratie van de Antwerpse schouwburg. Gilles! is het verhaal van Gilles de Rais, een schatrijke Franse maarschalk uit de 15de eeuw en medestander van Jeanne d’Arc in de Honderdjarige Oorlog. Hij was ook de allereerste seriemoordenaar van tientallen kinderen. In de monoloog Gilles! verantwoordt hij zich voor de misdaden die hij beging. Hij doet dit voor een kerkelijk tribunaal. Speciaal aan de voorstelling is dat de toeschouwers er deel van uitmaken. Ze krijgen allerlei vragen van acteur Decleir over de delicten, net als in een echte rechtszaak. Die moeten ze niet beantwoorden, want het zijn  uitgesproken gedachten van Gilles  zelf.

De nu 79- jarige Jan Decleir vertolkt op meesterlijke wijze de rol van beschuldigde. Hij beweegt amper op het podium. Gezeten op een stoel en gekleed in bruin pak doorbreekt hij voortdurend de vierde wand in zijn apologie. Het publiek is anderhalf uur muisstil. Decleir vertelt zwaarmoedige en cynische verhalen over zijn verdorven grootvader en over de duivel Barron. Zij hebben Gilles gemaakt tot wie hij is. In een prachtige taal, met een alleszeggende mimiek, kortom een algehele uitstraling is en blijft Jan Decleir een iconisch acteur. Hij deed het toch maar op 79! Een staande ovatie was meer dan verdiend.

Bij de samenstelling van mijn abonnement in CC Strombeek koos ik zonder enige twijfel voor de theaterspecial Jens Dendoncker over de Romantiek. De redenen voor mijn keuze waren legio: enerzijds dacht ik aan zijn voortreffelijke optredens als stand-up comedian en zijn tv-rollen in amusementsprogramma’s. Anderzijds las ik in de theateraankondiging van het CC dat hij: ‘in deze show met zijn gekende enthousiasme het publiek op sleeptouw zou nemen door een van de wildste hoofdstukken uit de kunstgeschiedenis: de Romantiek!’ Dat was voldoende voor mij om hoge verwachtingen te koesteren.

Begin maart las ik in De standaard een negatieve recensie over de show. Recensente Liv Laveyne gaf haar beoordeling de titel ‘Zelfs een confettikanon kan het niet verdoezelen: de nieuwe show van Jens Dendoncker is een sof.‘

Nu ik gisteren de voorstelling zag, deel ik het standpunt van Liv Laveyne.  Wat ik voorgeschoteld kreeg, was een klassieke presentatie bestaande uit zeven hoofdstukjes. Die waren inhoudelijk te weinig gestoffeerd om te begrijpen wat de Romantiek nu precies is. Die stijlrichting is meer dan het verhaal van Frankenstein of de symboliek van geportretteerde hondjes en tetten (met excuus voor het door Dendoncker vaak gebruikte woord).

Om zijn saaie lezing een beetje behapbaar te maken voor de toeschouwers gebruikte hij een aantal grappen over Ruben Van Gucht en Siegfried Bracke. Ook laste hij een sensueel filmpje in met een schaars geklede Véronique De Kock. Vanop een bed met satijnen lakens legde ze uit hoe het koninkrijk België ontstond. Van didactische omkadering gesproken! Om de toeschouwers actief bij de les te houden, werd op een onverwacht moment zelfs een confettikanon in werking gezet. Nadien splitste Dendoncker het publiek op in twee groepen om een revolte na te spelen. Zo mochten we als toeschouwers vanop onze veilige zitjes deelnemen aan een waar re-enactment. We speelden een kleine revolutie na. De helft van het publiek vertolkte de Franse bourgeoisie die het moest opnemen tegen de Parijse vrienden van Victor Hugo. Tijdens de opvoering van Victor Hugo’s toneelstuk Hermani namen beide sociale groepen het eertijds tegen elkaar op. Dendoncker regisseerde en vuurde de twee groepen uit het publiek aan om zo luid mogelijk te schreeuwen, tieren en roepen. Zo moet de revolte wellicht geweest zijn??? Althans het was de bedoeling om het publiek dit te laten naspelen. OMG, OMG!

Schoenmaker blijf bij je leest! Een stand-up comedian is niet de gedroomde leraar kunstgeschiedenis en omgekeerd is een leraar kunstgeschiedenis niet de beste stand-up comedian. Laat dit duidelijk zijn! Mijnheer Dendoncker, het is tijd om je talenten als stand-up comedian in ere te herstellen en er geen geflopt lesje esthetica van te maken!