Moet er nog vis zijn?

© Navigomuseum.com

NAVIGO is een museum in Koksijde dat de maritieme geschiedenis en de visserscultuur van de Belgische kust toont. Het vertelt over het leven en werk, de tradities, technieken en dagelijkse gebruiken van de vissersgemeenschap. Daarom vind je in het museum vissersboten in klein formaat, vissersmateriaal en foto’s, schilderijen met o.a. zeegezichten, audiovisueel materiaal, interactieve media en het 13 meter lange skelet van de aangestrande potvis Valentijn. Ze maken het plaatje van de evolutie van de zeevisserij compleet.

Daarnaast is er tot 3 januari 2026 een tijdelijke tentoonstelling met de fotoreeks Peerdevisschers van fotograaf Stephan Vanfleteren. Hij maakte de 36  indrukwekkende zwart-witportretten in zijn atelier en brengt daarmee een eerbetoon aan de traditie van het paardenvissen.

En er is nog meer, want je kan ook een authentiek vissershuis bezoeken dat een inkijk geeft in het dagelijkse leven van vroeger. Op de benedenverdieping van het museum zijn er grote aquaria waarin de waterbewoners uit de Noordzee schitteren. Een bezoekje aan NAVIGO kan je afsluiten in het estaminet De Peerdevisscher. Zo is een uitstap naar dit museum gegarandeerd interessant én aangenaam. “Tis moa dat joen ’t weet”

Drijvende eilanden van troost in Dilbeek

Op zondag 14 december 2025 was het Wereldlichtjesdag. Dat is de dag waarop over heel de wereld om 19.00 uur kaarsen aangestoken worden voor kinderen die we moeten missen.

In Dilbeek kreeg de dag van troost en herinnering een aandoenlijke invulling. Schoolkinderen uit het vijfde en 6de leerjaar hadden de voorbije dagen lantaarnhuisjes gemaakt. Op elk lantaarntje tekenden ze een portret van wie overleden was of schreven ze een persoonlijke boodschap of mooie tekst. De lantaarntjes werden op eilandjes gezet en die werden te water gelaten op de vijver van de watermolen van Pede. Zo brachten kinderen, ouders en grootouders, vrienden en vooral de gemeente, die initiatiefnemer was, samen licht voor overleden kinderen.

De drijvende eilanden van troost zijn niet enkel een herinnering aan wie er niet meer is, maar ze tonen de sterkte van samenzijn, van verbondenheid. Knuffels, zang, voorleesmomentjes en een minuutje van stilte zorgden voor warme troost.

 

Wat doen leesmaatjes in de bibliotheek?

Al een viertal jaren is er een leesgroep in Merchtem die ongeveer tweemaandelijks samenkomt in de bibliotheek. Het anderhalf uurtje verloopt ongedwongen en is gewoonweg zalig. Vooraf krijg je als deelnemer een aantal denkvragen over de roman, maar tijdens de samenkomsten worden die niet systematisch afgewerkt. Iedereen brengt aan wat hij over het boek kwijt wil of opgezocht heeft. De leden stellen de leeslijst in overleg samen en vullen zo het jaarprogramma in. We zijn momenteel met 9 leesmaatjes, hebben nog geen naam voor de groep want dat staat niet op ons prioriteitenlijstje. Wel deel ik met jou een paar favoriete romans die al aan bod kwamen. Wie weet heb je zin om ze te lezen?! Hier is mijn top 10. (O ja, de volgorde is willekeurig want het zijn allemaal even sterke romans.)

Een schitterend gebrek Arthur Japin  – Malva Hagar Peeters  – Amerikanah Chimamanda Ngozi Adichie  – Vissen voor de keizer Didier Decoin  – Magnus Arjen Lubach  – Carlota Kristien Dieltiens  – De bekeerlinge Stefan Hertmans  – Ons soort mensen  Juli Zeh  – Kalme chaos  Sandro Veronesi – Hubertina Kristien Hemmerechts

Heeft de leesmicrobe je te pakken? Gewoon op zoek gaan naar het boek.

Foto’s van een wispelturige zee

Een bezoek aan de fototentoonstelling Transcripts of a Sea van Stephan Vanfleteren in het MSKGent was voor mij een indrukwekkende ervaring. Met zijn kenmerkende zwart-witfotografie vat de fotograaf de zee als een tijdloos en meditatief gegeven. De expo toont duidelijk aan dat dit project een bravourestuk is en wel om vele redenen. Het vroeg in totaal vijf jaar van voorbereiding. Vanfleteren werkte maar liefst 366 dagen in het zeewater. Hij stond met de camera in de branding van de zee, tijdens storm, bij nacht en in de koude. Hij selecteerde en bewerkte de foto’s in zijn atelier gedurende een 250-tal dagen. Die toewijding herken je in de beelden die zowel de kracht als de kwetsbaarheid van het water weergeven. De foto’s nodigen uit om traag te kijken naar elk detail, zelfs naar elke ingreep van de maker. Dat een aanzienlijk aantal in groot formaat tentoongesteld is, laat op elke bezoeker een geweldige indruk na. Anderzijds versterken kleinere afbeeldingen het sublieme oog en de techniciteit van de fotograaf. ‘Elk’ beeld laat immers de zee spreken.

En er is nog meer!!! Vanfleteren confronteert in Transcripts of a Sea zijn foto’s met een aantal schilderijen over de zee, gemaakt door 22 kunstenaars uit de voorbije vijf eeuwen. Korte filosofische citaten van denkers en boeiende reflecties van de fotograaf zijn een poëtische ode aan de natuur en aan het vakmanschap van Vanfleteren. In de laatste expozaal  vind je een twintigtal schriftjes. Ze getuigen  van zijn passie voor fotografie in weer, wind en water. Ze zijn beschadigd door het water. Vanfleteren noteerde er de plaats, de tijd, de technische details… van elk beeld in.

Ik las in de cultuurbijlage van De Standaard dat Transcripts of a Sea momenteel getipt staat op nummer 1 van meest markante tentoonstellingen. Je kan in het MSKGent nog terecht tot 4 januari 2026. Misschien zijn tickets voor de expositie een origineel kerstgeschenk?!

Als herinneringen vervagen

© Leue.be

15 jaar geleden brachten Warre Borgmans, Dimitri Leue en Clara Cleymans met Het Lortchersyndroom de problematiek van dementie op de planken.  Het was een ode aan Armand Borgmans, de vader van Warre en de oom van Dimitri en het paste in de Te Gek?!-campagne, waarmee in heel Vlaanderen aandacht gevraagd werd voor geestelijke gezondheid. Nu toeren Warre, Dimitri en Britt Das met de vernieuwde versie Lortcher. Dimitri Leue schreef er zijn eerste roman over en die werd de basis voor het nieuwe theaterstuk. Het verhaal gaat over Peer, een gevierd pianist en componist die dementerend is of ‘de familieziekte heeft’. Warre Borgmans vertolkt voortreffelijk de rol van Peer.

De voorstelling begint met het bezoek van Peers zoon, Marcel (Dimitri Leue) en kleindochter Fien (Britt Das). Peer beseft niet dat ze zijn kind en kleinkind zijn. Hij is overigens ook niet gesteld op dit bezoek want hij wil alleen zo snel mogelijk naar het moederhuis, waar zijn vrouw Josefien moet bevallen van Marcel. Zeer geagiteerd vertelt hij daarnaast over zijn verblijf in Congo, zijn trip door de Sahara; hoewel hij eigenlijk nooit verder is geweest dan de kust. In Marcel herkent Peer zijn overleden broer Celle en in zijn kleindochter Fien ziet hij opnieuw zijn vrouw Josefien. Voor de toeschouwers is het vanaf de eerste zinnen duidelijk dat de geest van Peer totaal verward is. De volgende scènes zijn grondig uitgewerkte flashbacks die tot doel hebben de chaos in Peers hoofd behapbaar te maken voor het publiek.

Dimitri Leue is er met die verhaalstructuur perfect in geslaagd om de pijn van zoon Marcel en het ongemak van kleindochter uit te beelden. Wat hij schreef  is echt uit het leven gegrepen. Het toneelstuk is nochtans niet zwaar op de hand en dat komt onder andere door de pianocomposities van Antoon Offeciers. Zij verzachten en verstillen. Het is Britt Das die de romantische of donkere melodieën uit de pianotoetsen tovert.

Het einde van de voorstelling is intiem ontroerend: in een helder moment biecht Peer aan zoon Marcel op dat zijn leven geen zin meer heeft omdat er enkel terugval en angst zijn. Wat woorden op dat moment niet langer kunnen, neemt de pianomuziek over. Je beluistert het open einde van Peers levensverhaal.

Top voorstelling over het justitiepaleis

Het Brusselse justitiepaleis is een architecturaal icoon. Figuurlijk omdat het een kolossaal gebouw is, zichtbaar vanuit elk hoekje in Brussel. Letterlijk omdat het al jaren in de steigers staat en er momenteel een rush is om het verbouwd te krijgen voor de tweehonderdste verjaardag van België in 2030.

Sebastien Hendrickx, podiumkunstenaar, dramaturg, kunstcriticus, docent en milieuactivist is gefascineerd door dit gebouw. Hij kwam er voor het eerst terecht in 2008 na een arrestatie als gevolg van zijn deelname aan een vreedzame betoging. De klik was direct gemaakt! Sinds 2016 startte hij met “Silent walks”. Dat waren wandelingen al dan niet samen met vrienden door de indrukwekkende hal of de salle des pas perdus van maar liefst 3.600 m² en in de vele gangen. Alles van justitie interesseerde hem meer en meer en dus begon hij ook magistraten en advocaten te interviewen en observeerde hij griffiers, bodes en de poetsdiensten tijdens hun werkuren. Hij verzamelde ontzettend veel materiaal, voldoende om een voorstelling te maken en engageerde Mats Vandroogenbroeck en Yolanda Mpele voor improvisatiemomenten. Om de sfeer van het gebouw te intensifiëren ging hij met David Helbich aan de slag. Met muziek- en geluidscompositie (zoals een lift in werking, de buitengeluiden, fluisterende gesprekken en voetstappen van haastige wandelaars in de gangen of de hal…) creëerde hij de authentieke uitstraling van het gebouw. Zo ontstond de voorstelling Palace of justice, en dat is een pareltje.

Aan de authenticiteit van het toneelstuk kan je als toeschouwer niet ontsnappen. Alles begint met een totaal verduisterd podium. Zachtjes hoor je achtergrondgeluiden van het justitiepaleis. Dan pas neemt de lichtsterkte heel geleidelijk toe. De vele personages (passanten, een politieman, advocaten, griffiers, een stagiair…) worden treffend vertolkt door slechts twee acteurs. Een voice-over vertelt intussen over de geschiedenis van het gebouw en over het gerechtelijk apparaat. Twee juridische cases maken duidelijk hoe een advocaat zich inwerkt in een zaak en een stagiair oefent op lichaamstaal bij het opzeggen van een pleidooi. Je kijkt en luistert naar wat in de buik van het Brusselse gerechtelijke icoon gebeurt en dat is vaak kommer en kwel.

Taal, cultuur en gsm op de korrel

De Palestijnse Marah Haj Hussein danst, acteert en maakte de voorstelling Language: no broblem. Ik zag haar bezig in deze theater- en dansopvoering en was dik onder de indruk. Geen wonder want in een interview las ik nadien dat ze met het stuk de Roel Verniers Prijs van Het Theaterfestival (2024) won en geselecteerd werd voor Het Theaterfestival 2025. Door de Acteursgilde werd ze bovendien bekroond met de prijs voor Beste acteerprestatie -35.

© Boris Breugel

Het stuk Language: no broblem gaat over taal en cultuur en vraagt inspanning van het publiek omdat er veel gelezen moet worden en Marah acteert in vier talen: Hebreeuws, Arabisch, Nederlands en Engels. Met die meertaligheid maakt zij haar punt.  Op subtiele, milde soms docerende manier laat ze de toeschouwers inzien dat Hebreeuws gebruikt wordt als middel voor onderdrukking van zowel de Palestijns-Arabische taal en cultuur maar ook die van Israëliërs. Ze vergelijkt het met de opkomst van het Engels in Nederlandstalige gebieden. Het verschil is dat dit laatste geen veroveringsgericht doel heeft waar dat wel is in de door Israël bezette en bedreigde Palestijnse zones.

Ik vond het een bijzonder boeiende voorstelling. Een laaiend applaus bevestigde mijn mening. Jammer echter dat er zich een incident voordeed. Een toeschouwer was tijdens de opvoering langdurig gebiologeerd door de berichten op de gsm. Geef toe: niets is zo vervelend dan de lichtbron van dit toestel in een verduisterde theaterzaal. Iemand maakte zich daar luidkeels druk over. Terecht, vind ik, maar blijkbaar deelde niet iedereen mijn mening. Jammer! Moet ik echt geloven dat de onderdrukking van theatercultuur door gsm-devotie parallel loopt met de boodschap van Language: no Broblem?