Maand: april 2025

Ooit al deelgenomen aan een culinair theaterconcept? Ik prijs het je zeker aan. Als vrijwilliger van CC Strombeek werd ik heel dicht betrokken bij de opvoering van Zeemaal in Den Douwe in Grimbergen. Ik mocht samen met regisseur/kok Peter De Bie en zijn medewerkers Sara Samelayo en Helena Verbeeck helpen met de voorbereiding van de maaltijd – want dat is een belangrijk deel van Zeemaal. Wat een fijne ervaring was dat! Maar nog leuker was dat ik ook aan tafel mocht aanschuiven tijdens de kookperformance.

Zeemaal is ontstaan uit het hoofd en het hart van theatermaker Sien Vanmaele. Zij verwerkt in de voorstelling haar klimaatangst tot een culinaire performance. Dat doet ze onder de vleugels van het Vlaamse gezelschap Laika. Bondig gezegd bezweert Vanmaele haar klimaatangst door te koken en dit met de meest basale bouwstenen uit ons ecosysteem: wieren.

Bij deze culinaire performance wordt alles tot in de puntjes verzorgd. Het publiek wordt onthaald met een handwasritueel en neemt dan plaats in een ellipsvormige tribune van twee verdiepingen. Op een doorlopende tafel liggen de voorproevertjes klaar: gevulde schelpen, notenboter, mousse van wieren en als drankje is er water van wulken. In het midden staan de keukengereedschappen klaar: vijzel, trechter, kolven, messen… Die worden gebruikt  tijdens het vertellen. Normaal is Sien Vanmaele verteller van dienst, maar omdat ze in zwangerschapsrust is, neemt Annelotte van Aarst het over. Alles lijkt dus op wat een uitstekend restaurant aanbiedt, maar belangrijk is natuurlijk het verhaal dat je hoort. En dat is urgent want het beklemtoont  hoe dringend een mentaliteitswijziging (ook op geopolitiek vlak) nodig is om te vermijden dat de bron van het leven, de zee, wegvalt. Zeemaal is een kunstwerk op zich dat wil wakker schudden. En dat is een heuse krachttoer!

Vol verwachting reed ik naar C.C. Het Bolwerk in Vilvoorde. Mijn vroegere buurmeisje uit Merchtem, Nele Van den Broeck, zou ik live aan het werk zien met de cabaretvoorstelling Mijn best. Mijn interesse was hooggespannen en – ik geef het nu al toe – ze is meer dan ingelost.

Nele Van den Broeck bulkt van talent: ze schrijft boeken (Halfvolwassen, Iemand Anders) en rake columns in De Standaard, werkte voor televisie en radio, heeft een indrukwekkend theaterrepertoire en onder de naam Nele Needs A Holiday maakt ze popmuziek met begeleiding van haar ukelele. Een duizendpoot dus!  Natuurlijk loopt het voor haar niet altijd over een rozenbed. Ze geeft openhartig toe in haar muzikale en geschreven werk dat het pad van de liefde kronkelt en kreunt en dat ook angsten en stress de kop opsteken. Die eerlijkheid siert haar.

Wat ik te zien en horen kreeg in CC Het Bolwerk blies me van mijn theaterzitje. Geheel naturel kwam ze in snel tempo de scène opgelopen en verraste het publiek met heel wat sleurwerk. Ze leek zowel materiaalmeester, licht- en klanktechnicus. Alles regelde ze in een handomdraai en met de nodige flair. Elk detail, elke plaats van elk theaterobject volgde ze scrupuleus op. De toeschouwers mochten het vanop hun zitjes allemaal bekijken. Het meest intrigerende theaterobject was een rollende kast! Wat had ze daarin allemaal opgeborgen achter een sierlijk gordijn? Muziekinstrumenten, een rookmachine, kledij, ja zelfs een  kleerhanger en ga zo maar door. We hadden het als publiek niet door dat de voorstelling bij de podiumschikking al volop aan de gang was. Nele had ons dus op het verkeerde been gezet en dat deed ze vaker. Prettig spannend! Vlotjes ging ze voortdurend in dialoog met de toeschouwers. Hoewel, ik ben ervan overtuigd dat alles sterk uitgekiend was. Nele is ook regisseuse!!! Dat vergat ik in haar curriculum nog op te nemen.

Meesterlijk waren haar imitaties van schlagermelodieën en dito danspassen.  Ze voerde elke stap, elke pose gracieus en bij momenten atletisch uit. Zou ze geen prima kanshebber zijn in Dancing with the Stars? Shame on me,  want met die vergelijking onderschat ik haar. Haar unieke stijl zit in de taalhumor en pointes van de gezongen teksten. Wat mij bovenal bekoorde, was haar mimiek. Lachen was zeker niet verboden met haar guitige, bedenkelijke, vragende, smekende blikken! En ja, thematisch wil ik ook het volgende kwijt. Wie Nele volgt, weet dat de eeuwige liefde niet voor haar veertigste jaar was weggelegd. Het is echter haar kunsttoer om dat te relativeren. Dat was een sterke troef in dit cabaret.

In haar column voor het voorjaarsmagazine van De Standaard schreef ze een fragmentje dat ik wil delen: “Ik speel de pannen van het dak. Uiteraard. Zo werkt het. Zo werkt het altijd. Wanneer de voorstelling eindigt, ben ik Aïda in de Scala. Het applaus is uitzinnig.” Dat herkende ik in Vilvoorde. De pannen liggen er nog altijd op het podium (grapje). Dank je wel, Nele voor deze heel mooie avond. Je hebt dat keigoed gedaan. Hop naar meer.

 

Valentijn Dhaenens en Sara Salvérius maakten met Brute Passie een hedendaagse versie van de Matteüs Passie, het meesterwerk van Johann Sebastian Bach dat handelt over de laatste dagen van Jezus.

Voor Valentijn Dhaenens sluit de wijze van acteren aan bij zijn vorige voorstellingen zoals DegrotemonD,  DeKleineOorloG  en Het Gezin van Paemel waarin hij als solospeler alle personages letterlijk belichaamde en/of een stem gaf. Ook in Brute Passie vertolkt hij alle personages uit het bijbelse lijdensverhaal. Sara Salvérius is accordeoniste en leerde Valentijn kennen tijdens het creatieproces van Het Gezin van Paemel. Zij bespeelt het accordeon louterend en gelimiteerd. Het zou immers onmogelijk zijn om de orkest- en koorversie van Bach met slechts een instrument te evoceren. Beide keuzes wijken af van de authentieke versie van Bach en toch raken ze het publiek.

Wat de toeschouwers voorgeschoteld kregen, was geen re-enactment van het bijbelse verhaal, maar een gedesacraliseerde versie. Dat werd al duidelijk in de inleiding toen Dhaenens zei dat hij geen Jezus wilde spelen. Wat de acteur wel beoogde, was de nadruk leggen op de ‘kenmerken’ van de Jezusfiguur: het belang van de eeuwige vergiffenis, het aanvaarden van het lot en van alle zonden van de wereld. Dhaenens verantwoordde die focus al in de intro: “Ik zou dat niet kunnen. Voor mijn kinderen kan ik me opofferen, maar voor al de rest?”

In de voorstelling citeerde Sara Salverius de Amerikaanse bisschop Mariann Edgar Budde die bij de inauguratie van Donald Trump pleitte voor medelijden met de queergemeenschap en de immigranten. Bedoeling van deze monoloog was om het mededogen – eigen aan het passieverhaal – te actualiseren. Dit kwam bij mij stevig binnen. Ook de decoropstelling was uitgekiend. Drie grote boomtakken symboliseerden de kruisen op de Golgotha en een enorm tapijt van witte aan elkaar genaaide lakens suggereerden het lijden. Wit is immers de kleur van de smart en  lakens werden vroeger als lijkwade gebruikt. Prachtig!

Ik heb genoten van deze voorstelling die vertrok van een authentiek bijbels verhaal maar een betekenisvolle actualisatie in speelstijl onderging.